Lista tematów z języka polskiego do matury ustnej w roku szkolnym 2010/2011

Nr tematu	Literatura	Uwagi i zalecenia OKE
	Temat
1	Jan Paweł II jako poeta, dramaturg, filozof. Ukaż etyczny i artystyczny wymiar dorobku myślowego Karola Wojtyły.
2	Przedstaw funkcjonowanie motywu anioła i dobrych duchów jako istot mających wpływ na życie i postępowanie ludzkie w świetle wybranych utworów literackich.
3	Wizje, przeczucia, sny jako motywy literackie. Omów na wybranych przykładach.
4	Jak opisać piekło zagłady? Zaprezentuj poszukiwania nowej formy literackiej dla wyrażenia tragicznych doświadczeń II wojny światowej w twórczości wybranych autorów.
5	Przedstaw funkcjonowanie motywu faustowskiego w literaturze. Odwołaj się do dowolnie wybranych przykładów.
6	Carpe diem – piewcy radości życia i urody codzienności. Przedstaw problem w wybranych utworach różnych epok.
7	Poeta – nauczyciel, poeta – wieszcz, poeta – artysta. Zaprezentuj różne koncepcje roli pisarza w literaturze polskiej.
8	Młodzieńczy bunt i pragnienie zmiany świata jako zagadnienie literatury. Omów na wybranych przykładach.
9	Powinność obywateli wobec państwa. Omów zagadnienie, odwołując się do utworów literackich różnych epok.
10	Witkacy jako człowiek teatru. Zaprezentuj wybrane dramaty, zwracając uwagę na ich walory sceniczne.
11	Słynne drzewa w literaturze polskiej i obcej. Zaprezentuj funkcjonowanie tego motywu i znaczenie drzew dla bohaterów w oparciu o dowolnie wybrane utwory.
12	Przedstaw sposób prezentowania w literaturze miast przeklętych i miast ukochanych.
13	Rodzaj, tematyka i funkcje listów w literaturze pięknej. Omów na podstawie dowolnie wybranych przykładów.
14	Motyw biesiady i jego funkcjonowanie – omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów.
15	Portret i rola inteligencji. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok literackich.
16	Droga do prawdy, dobra i piękna wskazywana przez poezję. Omów temat, odwołując się do twórczości wybranych poetów.
17	Rola poety i poezji wybranych dwóch epokach- omów na wybranych przykładach.
18	Fascynacje górami w literaturze polskiej. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów.
19	Powieść historyczna droga ucieczki od współczesności czy sposób wypowiedzenia się o niej. Rozwiń problem na wybranych przykładach.
20	Motywy antyczne i biblijne oraz sposób ich wykorzystania w twórczości wybranych poetów współczesnych.
21	Folklor jako inspiracja dla pisarzy w różnych epokach. Omów problem na wybranych przykładach.
22	Odwołując się do wybranych wierszy Stanisława Grochowiaka, omów związek jego poezji z literaturą baroku.
23	Proletariat miejski i wiejski w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie utworów z różnych epok.
24	Społeczeństwo polskie w krzywym zwierciadle XX- wiecznej satyry i groteski. Przedstaw problem odwołując się do utworów S. I. Witkiewicza, K. I. Gałczyńskiego, S. Mrożka, W. Gombrowicza.
25	Przedstaw motyw rzeki i jego funkcjonowanie na wybranych przykładach literackich z różnych epok.
26	Życie jako teatr i gra. Przedstaw funkcjonowanie tego motywu w dowolnie wybranych przykładach literackich.
27	Moja ojczyzna tematem literatury. Omów na przykładzie twórczości wybranych pisarzy, poetów.
28	Teatr i jego rola na przestrzeni wieków. Zaprezentuj różne funkcje teatru na przykładzie wybranych dramatów lub ich inscenizacji.
29	Żywotność sonetu jako gatunku literackiego. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów.
30	Literacka wizja dziejów Polski w twórczości H. Sienkiewicza i S. Wyspiańskiego.
31	Prześledź losy wybranego poety „Pokolenia’56” i zaprezentuj jego twórczość.
32	Artysta jako bohater literacki. Omów zagadnienie, analizując wybrane przykłady.
33	Prześledź losy wybranego poety „Pokolenia’68” i zaprezentuj jego twórczość.
34	Kobiecość jako przywilej lub przekleństwo. Rozważ w odniesieniu do tekstów literackich wybranej epoki.
35	Scharakteryzuj i porównaj obrazy mieszczaństwa w twórczości wybranych pisarzy XIX i XX wieku.
36	Nieśmiertelność etosu rycerskiego. Rozważ zagadnienie w odniesieniu do wybranych utworów XIX i XX wieku.
37	Na podstawie wybranych utworów wykaż, że dzieła literackie wyrażają światopogląd epoki, w której powstały.
38	Postacie historyczne w literaturze pięknej. Porównaj sposób ich kreacji w utworach literackich z prawdą historyczną.
39	Współczesność – epoka wartości, czy jej braku? Wskaż na wybranych przykładach, jak pisarze przedstawiają ten problem.
40	Obraz świata i jednostki ludzkiej w literaturze socrealizmu. Przedstaw problem w odniesieniu do wybranych utworów literackich.
41	Stosunek do zła i nienawiści sprawdzianem człowieczeństwa. Zanalizuj zagadnienie, posługując się wybranymi przykładami z literatury różnych epok.
42	Tendencje do naturalistycznego ujmowania życia człowieka w twórczości literackiej XIX i XX wieku. Zaprezentuj temat na wybranych przykładach.
43	Miasto jako przestrzeń destrukcji. Omów problem odwołując się do wybranych utworów.
44	Funkcjonowanie kobiet w przestrzeni miejskiej. Omów problem odwołując się do wybranych przykładów literackich.
45	Różne odcienie ironii w poezji Wisławy Szymborskiej. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów poetki.
46	Obraz Warszawy i jej przedmieść w literaturze. Omów odwołując się do wybranych utworów.
47	Wiek XX – tryumf czy klęska człowieka. Przedstaw temat, analizując wybrane przykłady literackie
48	Motyw świata- teatru i człowieka- aktora w literaturze. Przedstaw różne jego ujęcia, analizując wybrane dzieła.
49	Motyw powrotu do dzieciństwa w literaturze. Przedstaw jego funkcjonowanie na wybranych przykładach.
50	Różne obrazy przyrody w literaturze. Przedstaw sposoby ich kreowania i funkcje w wybranych utworach.
51	Analizując wybrane teksty, scharakteryzuj cele publicystyki oświeceniowej i współczesnej. Porównaj wykorzystane w nich środki wyrazu.
52	Alegoria w literaturze. Zanalizuj jej funkcje na przykładach z dwóch różnych epok
53	Pycha i pokora w wybranych utworach literackich. Przedstaw funkcjonowanie motywu na wybranych przykładach.
54	Różne kreacje narratora i ukształtowania narracji w epice – analiza wybranych utworów.
55	Ukaż rolę retrospekcji w wybranych utworach literackich XIX i XX wieku.
56	Poezja jako zwierciadło uczuć i refleksji człowieka. Rozważ tę myśl, interpretując wybrane liryki.
57	Obecność motywów czarnoleskich i ich funkcja w poezji późniejszych epok. Przeanalizuj wybrane utwory.
58	Przedstaw funkcjonowanie motywu szczęścia na przełomie wieków. Omów temat odwołując się do wybranych utworów.
59	Motyw wędrówki w dziełach literackich. Omów na wybranych przykładach z różnych epok.
60	Przedstaw zjawisko mangi. Odwołaj się do wybranych przykładów.

Nr tematu	Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki.	Uwagi i zalecenia OKE
	Temat
1	Powstanie warszawskie w literaturze i filmie. Przedstaw na wybranych przykładach.
2	Obraz życia w gettach warszawskim i krakowskim w literaturze, sztukach plastycznych i filmie. Omów funkcjonowanie tego motywu na wybranych przykładach.
3	Dosłowne i metaforyczne funkcjonowanie motywu jesieni w różnych tekstach kultury. Zanalizuj wybrane przykłady
4	Różne sposoby prezentacji stworzenia świata. Zinterpretuj wybrane utwory literackie i dzieła plastyczne.
5	Literackie komentarze do obrazów mistrzów. Zinterpretuj wybrane przykłady.
6	Przejawy symbolizmu w tekstach kultury. Zanalizuj wybrane przykłady.
7	Sytuacja człowieka w państwie totalitarnym. Zaprezentuj różne realizacje tego zagadnienia w przekazach literackich                   i filmowych.
8	Przedstaw funkcjonowanie motywu Syberii i zesłania w literaturze i malarstwie XIX i XX wieku.
9	Malarstwo, rzeźba i architektura jako inspiracje dla literatury. Omów temat, analizując wybrane dzieła.
10	Dialog z tradycją romantyczną w literaturze XX wieku i w filmie. Omów na wybranych przykładach.
11	Odkrycia , wynalazki, maszyny, postęp techniczny w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
12	Polska i Polacy w różnych tekstach kultury. Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła.
13	Literackie i filmowe portrety młodych Polaków. Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła.
14	Motywy sakralne we współczesnej poezji i filmie. Przedstaw temat, analizując wybrane teksty kultury.
15	Funkcjonowanie motywu dziecka w literaturze i sztuce. Przedstaw temat w oparciu o wybrane dzieła.
16	Funkcjonowanie i rola motywu wesela w wybranych tekstach kultury.
17	Przykłady nowatorskich rozwiązań w dramatach współczesnych. Omów na wybranych przykładach.
18	Teatralne realizacje dzieł klasyków. Zanalizuj i oceń wybrane spektakle teatralne.
19	Przedmieście i prowincja w literaturze oraz malarstwie XX wieku. Zaprezentuj na wybranych przykładach.
20	Tradycje i zwyczaje regionu małopolskiego w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
21	Muzea naszego regionu poświęcone polskim pisarzom i poetom. Zaprezentuj na wybranych przykładach.
22	Fascynacja kulturą ludową w literaturze i sztuce. Zaprezentuj temat, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
23	Różne ujęcia Sądu Ostatecznego w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
24	Sposób kreowania postaci historycznych w literaturze i sztuce. Rozwiń temat na wybranych przykładach.
25	Każdy człowiek przeżywa chwile refleksji nad sensem egzystencji. Zaprezentuj te dzieła literackie, filmowe, muzyczne, które napełniły cię optymizmem, wiarą w człowieka i wartość jego działania.
26	Rodzina w ujęciu malarzy i literatów. Przedstaw sposób funkcjonowania  motywu, odwołując się do wybranych przykładów.
27	Na wybranych przykładach przedstaw różne sposoby kreacji i znaczenie wizerunku diabła w literaturze i malarstwie
28	Symbol jako środek wyrazu w literaturze i malarstwie. Omów jego najciekawsze – Twoim zdaniem – wykorzystania.
29	Mogiły, ruiny, opustoszałe zamki – znaki przemijania w literaturze i malarstwie XVIII i XIX wieku.
30	Mechanizm działania systemów totalitarnych. Omów na wybranych przykładach literackich i filmowych.
31	Funkcje brzydoty w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
32	Koncepcje piękna w literaturze, malarstwie i architekturze. Analiza wybranych dzieł.
33	Różne ujęcia motywu błazna w literaturze, malarstwie i filmie. Wykorzystując wybrany materiał, omów cechy charakterystyczne i funkcje motywu.
34	Artystyczne inspiracje historii w literaturze i malarstwie (np. H. Sienkiewicz, J. Matejko). Analiza porównawcza dzieł.
35	Obrazy miasta jako przestrzeni życiowej. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł literackich i innych (np. malarskich, filmowych).
36	Niepokoje wieku XVII i ich odbicie w literaturze, malarstwie, muzyce… . Omów temat odwołując się do wybranych przykładów.
37	Fascynacja nowoczesnością, w literaturze i sztuce XIX i XX wieku. Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła.
38	Motywy sakralne we współczesnej poezji i filmie. Omów na wybranych przykładach.
39	Hymny , ich problematyka i forma. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów literackich i muzycznych.
40	Symbolika stroju. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i inne(np. malarskie, rzeźbiarskie, filmowe, teatralne).
41	Obraz raju w  różnych rodzajach sztuki. Omów  na przykładach ( np. Kochanowski, Botticelli, Vivaldi ).
42	Symbolizm w malarstwie i dramatach Wyspiańskiego. Przedstaw na wybranych przykładach.
43	Życie Biblii w literaturze, w sztukach plastycznych i w muzyce. Omów na wybranych  przykładach.
44	Sposoby kreowania bohatera w literaturze i filmie. Omów na wybranych przykładach.
45	Literackie, malarskie i muzyczne obrazy walki ze złem. Na podstawie wybranych utworów przedstaw różne sposoby funkcjonowania tego motywu.
46	„Ku pokrzepieniu serc”. Odwołaj się do dzieł literackich i malarskich, wyjaśnij, jak ową ideę realizowała polska sztuka XIX wieku.
47	Dialog z tradycją literacką w obrazach i rzeźbach. Omów problem, analizując wybrane dzieła.
48	Sławne inscenizacje dramatów romantycznych na scenach polskich. Przedstaw na wybranych przykładach.
49	Różne ujęcia heroizmu i martyrologii w literaturze i malarstwie. Odwołaj się do wybranych przykładów.
50	Realistyczna, fantastyczna, magiczna. Omów różne sposoby kształtowania przestrzeni w wybranych utworach literackich i malarskich.

Nr tematu	Język	Uwagi i zalecenia OKE
	Temat
1	Wykorzystanie językowych środków ekspresji w tekstach wybranego zespołu rockowego. Zanalizuj odpowiednie przykłady.
2	Współczesna ekspansja języka angielskiego. Zbadaj przyczyny, zanalizuj słownictwo. (np. słownictwo kulinarne, polska muzyka, nazwy firm i spółek)
3	Stylizacja gwarowa (np. u S. Reymonta,  S. Wyspiańskiego). Omów na podstawie wybranego utworu.
4	Język mojej małej ojczyzny i jego funkcjonowanie w moim środowisku. Zanalizuj zgromadzony materiał źródłowy.
5	Monologi literackie jako sposób autoprezentacji bohaterów. Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów.
6	Język piosenek młodzieżowych. wyjaśnij, jakie tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nim odzwierciedlenie.
7	Tak mówi mój dziadek, tak mówię ja. Porównaj język dwóch pokoleń.
8	Jaki obraz świata kreuje telewizja? Odpowiedz, dokonując analizy języka programów informacyjnych.
9	Na podstawie wybranych fragmentów dzieł literackich romantyzmu, określ charakterystyczne cechy języka i stylu epoki.
10	Staropolska frazeologia żywa do dziś. Omów na wybranych przykładach.
11	Retoryka jako sztuka przekonującego mówienia. Na podstawie wybranych przykładów dokonaj analizy i omówienia najciekawszych figur retorycznych.
12	O sztuce przemawiania na przykładzie wybranych tekstów literackich z renesansu, baroku, oświecenia.
13	Funkcje stylizacji modlitewnych w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
14	Rola środków językowych w tworzeniu obrazów i nastrojów poetyckich. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów.
15	Zanalizuj i oceń najciekawsze nazwy sklepów, hurtowni, zakładów, kawiarni i restauracji w Twojej miejscowości. Wyjaśnij, jakie tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nich odbicie.
16	Parodia i pastisz w utworach wybranych twórców. Rozwiń  temat na przykładzie różnych utworów literackich.
17	Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych epok.
18	Omów funkcjonowanie związków frazeologicznych we współczesnym języku. Odwołaj się do odpowiednich przykładów.
19	Różnorodne funkcje tekstów kabaretowych XIX i XX wieku. Zanalizuj na wybranych przykładach.
20	Twórcze wykorzystanie języka mówionego w literaturze współczesnej na wybranych przykładach.
21	Dokonaj analizy języka pieśni ludowych wybranego regionu.
22	Różne sposoby realizowania gry słów. Omów zjawisko, odwołując się do wybranych fraszek i aforyzmów.
23	Język nagłówków prasowych, odwołując się do konkretnych przykładów, omów ich budowę, funkcję i rodzaje.
24	Omów funkcje archaizacji w wybranych utworach literackich.
25	Dawne procesy fonetyczne i ich ślady we współczesnym języku polskim. Zanalizuj na wybranych przykładach.
26	Omów rolę stylizacji językowej w wybranych utworach literackich.
27	Omów funkcję gwary uczniowskiej na zebranym materiale źródłowym.
28	Omów zjawiska charakterystyczne dla języka prasy młodzieżowej. Wykorzystaj artykuły z wybranych periodyków adresowanych do nastolatków.
29	Język bloga. Posługując się wybranymi przykładami omów charakterystyczne cechy dzienników internetowych.
30	Język prasy – omów różne odmiany stylu publicystycznego (na konkretnych przykładach).
31	Dlaczego niektóre wyrazy stają się modne? Zanalizuj przykłady ze współczesnej polszczyzny
32	Język propagandy jako mechanizm zniewolenia człowieka i społeczeństwa. Omów zjawisko na przykładach literackich i publicystycznych.
33	Język jako instrument walki o władzę. Scharakteryzuj język polityki na podstawie wybranych informacji w prasie i telewizji.
34	Na podstawie wybranych przykładów omów stylistykę listów z różnych epok.
35	Współczesne zapożyczenia angielskie. Omów sposoby adaptacji anglicyzmów i  ustosunkuj się do zasadności ich wprowadzenia do polszczyzny.
36	Wpływ języków obcych na formowanie się języka polskiego. Omów na wybranych przykładach.
37	Cele i sposoby wykorzystania języka w Internecie. Omów i oceń zjawisko, odwołując się do przykładów.
38	Sztuka  przemawiania. Wskaż retoryczne środki perswazji i ekspresji w wybranych tekstach literackich (np. renesansowych, barokowych, oświeceniowych, współczesnych...).
39	Typy i funkcje stylistyczne neologizmów w dziele literackim. Omów na wybranych przykładach.
40	Tak mówią bohaterowie literaccy. Omów język wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających ich przynależność środowiskową i charakter.
41	Stylizacja gwarowa i jej funkcje w tekstach piosenek. Omów na wybranych przykładach.
42	Etykieta językowa różnych czasów i środowisk. Zanalizuj wybrane przykłady literackie (i inne).
43	Wykorzystując zgromadzony przez siebie materiał ilustracyjny, dokonaj analizy językowej i kulturowej przysłów polskich.
44	Funkcje środków stylistycznych. Przedstaw zagadnienie, analizując wybrane utwory liryczne.
45	Właściwości wywiadu jako formy wypowiedzi. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
46	Formy grzecznościowe w języku. Scharakteryzuj zjawisko dawniej i dziś.
47	Specyfika i cechy języka urzędowego. Omów na wybranych przykładach.
48	Funkcjonowanie języka propagandy w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Omów na wybranych przykładach.
49	Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów i epok.
50	Związki frazeologiczne we współczesnej poezji polskiej. Przedstaw sposób ich funkcjonowanie odwołując się do wybranych utworów.